Vergeten fruitrassen,

erfgoed uit lang vervlogen tijden

Hennie Rossel*

 

Cultureel erfgoed dat zorgvuldig bewaard dient te worden

Ziekten en plagen vormen een serieuze bedreiging voor onze moderne fruitrassen. Voornamelijk vanwege de toepassingsmogelijkheid van bestrijdingsmiddelen werd er in het verleden in veredelingsprogramma’s nog weinig prioriteit gegeven aan doelgerichte keuze van kruisingsouders, met name wat resistentie-eigenschappen tegen ziekten betreft. Dit is de afgelopen jaren vanwege een zich sterk ontwikkelende bewustwording van de negatieve effecten van de toepassing van veel ziektebestrijdingsmiddelen inmiddels wel veranderd. Meer en meer dringt het bewustzijn door dat veredeling en selectie gericht op resistentie tegen ziekten en plagen een toekomstbestendige en dus veel logischer weg is om te volgen. Veel oude fruitrassen blijken unieke resistentie-eigenschappen te bezitten. Daarvan kan nuttig gebruik worden gemaakt bij de ontwikkeking van nieuwe rassen

Door zoveel mogelijk oude rassen op te sporen en in collecties te bewaren, kunnen we ons op natuurlijke wijze tegen veel schadelijke ziekten en plagen wapenen. Ze kunnen ons een effectief en natuurvriendelijk alternatief bieden voor chemische bestrijding van ziekten en plagen. Ze zouden zelfs van groot belang kunnen blijken te zijn voor de overleving van deze gewassen op lange termijn.

Daarnaast zouden een aantal van deze oude rassen in de toekomst van onschatbare waarde kunnen blijken te zijn bij het ontwikkelen van nieuwe rassen die beter aangepast zijn aan ons veranderende klimaat.

Dat er nog onverwacht veel oude fruitrassen bewaard zijn gebleven, is vooral te danken aan enkele liefhebbers die zich hier de afgelopen decennia met veel passie en belangeloos voor hebben ingezet. Deze vaak sterk gemotiveerde hobby-fruittelers waren al in een vroeg stadium doordrongen van de noodzaak van het behoud van oude fruitrassen. Waar ter zake bevoegde overheden het lieten afweten, zagen zij in dat al die bijzondere rassen door de snelle modernisering van de fruitteelt vanaf de Tweede Wereldoorlog in hoog tempo verloren dreigden te gaan.
Voor hen speelde in eerste instantie vooral het belang van het behoud van dat culturele erfgoed een rol dat is vertegenwoordigd in deze oude fruitrassen.

Niet alleen de verzamelde rassen zelf, maar ook de soms slechts  mondeling overgeleverde kennis daarvan, is van grote waarde voor wie na ons komen. Veel oude rassen stammen waarschijnlijk al uit de grijze oudheid, zijn vaak streekgebonden en zijn niet, of slechts zeer summier, beschreven.
In goed gedocumenteerde oude-rassen-collecties blijft dus ook veel unieke en onvervangbare kennis van dergelijke rassen bewaard.

 

Mocht u in interesse hebben in onze bijzondere oude fruitrassen, raadpleeg dan de nadere informatie hieromtrent onder het hoofdje ‘Collecties’.

* Lid van de Noordelijke Pomologische Vereniging (NPV) en het Kenniscentrum Vrienden van het Oude Fruit, geassocieerd met het Fruitteeltmuseum te Kapelle (Zld), de Fruitgroep Achterhoek, en diverse gelijkgerichte personen in binnen- en buitenland waarmee wij de interesse in, en kennis van oude fruitrassen delen en uitwisselen.