Vergeten fruitrassen,

erfgoed uit ver vervlogen tijden

Hennie Rossel*

Agro-biocultureel Erfgoed dat zorgvuldig bewaard dient te worden

Ziekten en plagen vormen een serieuze bedreiging voor onze moderne fruitrassen. Voornamelijk vanwege de toepassingsmogelijkheid van bestrijdingsmiddelen werd er in het verleden in veredelingsprogramma’s nog weinig prioriteit gehecht aan doelgerichte keuze van kruisingsouders, met name wat resistentie-eigenschappen tegen
ziekten betreft. Dit nu is de afgelopen paar jaren vanwege een zich sterk ontwikkelende bewustwording van de negatieve effecten van de toepassing van ziektebestrijdingsmiddelen inmiddels geheel veranderd. Meer en meer dringt het bewustzijn zich op dat veredeling op resistentie tegen ziekten en plagen een meer logische weg is om te volgen. Nuttige natuurlijke resistentie-eigenschappen blijken bovendien voor te komen in diverse oude rassen.
Door zoveel mogelijk oude rassen op te sporen en in collecties te bewaren, kunnen we ons hier op natuurlijke wijze tegen wapenen. Ze kunnen een zeer effectief en natuurvriendelijk alternatief bieden voor chemische bestrijding van ziekten en plagen. In dergelijke collecties zijn namelijk heel veel verschillende erfelijke eigenschappen (genen) vertegenwoordigd, o.a. genen die een hoog niveau van resistentie tegen ziekten en plagen bewerkstelligen. Ze kunnen dus van groot belang zijn voor het behoud van deze gewassen op lange termijn.
Genenbanken kunnen ook van onschatbare waarde zijn bij het ontwikkelen van nieuwe rassen die beter bestand zijn tegen de huidige klimaatsveranderingen.

Dat er, geheel onverwacht, nog zo veel verschillende oude fruitrassen bewaard zijn gebleven, is vooral te danken aan enkele sterk gemotiveerde liefhebbers die zich hier de afgelopen decennia belangeloos voor hebben ingezet. Deze vaak gedreven hobby-fruittelers zagen gelukkig al in een vroeg stadium de noodzaak in van het behoud van deze oude fruitrassen. Zij zagen in dat al die bijzondere rassen door de snelle modernisering van de fruitteelt vanaf de Tweede Wereldoorlog in hoog tempo verloren dreigden te gaan.
Voor hen speelde vooral het belang van het behoud van dat culturele erfgoed een rol dat is vertegenwoordigd in deze oude en vaak streekgebonden fruitrassen. Zij vertegenwoordigen, ook wel zo genoemd, agro-bioculturel erfgoed.
Niet alleen de verzamelde rassen zelf, maar ook de soms slechts alleen mondeling overgeleverde kennis daarvan, is van grote waarde voor ons nageslacht. Veel oude rassen zijn namelijk al heel erg oud en/of zijn vaak slechts heel summier beschreven.
In dergelijke oude-rassen-collecties blijft dus ook veel unieke en onvervangbare kennis van dergelijke rassen bewaard.

* Lid van de Noordelijke Pomologische Vereniging (NPV) en het Kenniscentrum Vrienden van het Oude Fruit, geassocieerd met het Fruitteeltmuseum te Kapelle (Zld), de Fruitgroep Achterhoek, en diverse gelijkgerichte personen en andere particulieren in binnen- en buitenland waarmee wij de interesse in, en kennis van oude, vergeten fruitrassen delen en uitwisselen.
Vergeten fruitrassen